Renovatie oud gemeentehuis

Sinds 1977 is het gemeentehuis gehuisvest in de voormalige St. Jozefskliniek. Het art-deco gebouw uit 1935, werd ontworpen door de architecten Wijn en Boon als zogenaamd moederhuis (gasthuiszusters Antwerpen) en behoort tot de inventaris van het waardevol bouwkundig erfgoed. Zonder twijfel één van de meest unieke art-deco gevels uit de Kempen.

Het administratief centrum werd in de loop der jaren weinig aangepast. Door de groeiende ruimtebehoeften blijkt dat de oppervlakte van het bestaande gebouw onvoldoende is, en er naast de vanzelfsprekende herinrichting van het bestaande gebouw, ook een uitbreiding voorzien moet worden.

Na verschillende voorstudies, werd een architectuurwedstrijd opgestart, waaruit uit meer dan 100 inzendingen het voorstel van aNNo-architecten - gespecialiseerd in de verduurzaming & herbestemming van erfgoed - wordt geselecteerd als laureaat van de wedstrijd.

 

aNNo stelt drie belangrijke doelstellingen voorop:

1. de verduurzaming van het bestaande gemeentehuis waarbij de herkenbaarheid van de gevels & de structurele logica zoveel als mogelijk wordt gerespecteerd (erfgoed, kostenbeperking,…)

2. een hedendaagse tijdloze toevoeging die de vormgeving van het bestaande gebouw versterkt zonder zich op te dringen, een duidelijke onthaal & biedt, die een meerwaarde betekent voor de organisatie van het gemeentehuis en de relatie met het park versterkt.

3. een doorgedreven energetische renovatie met aanwending van hernieuwbare energiebronnen

 

Om deze doelstellingen te kunnen realiseren werden volgende krachtlijnen gedefinieerd:

1. een zeer bewuste selectie van het programma voor het bestaande gebouw die toelaat zich in te schrijven in de bestaande structuur zonder dat grote dure structurele wijzigingen in het bestaande gebouw. In de nieuwbouw komen dan ook de ruimtes die grote overspanningen vragen of bijzonder klimaat technische voorzieningen: de raadzaal & trouwzaal, de personeelsruimte met keuken, de vergaderzalen van de fracties en het archief (kelder).

2. minimale maar krachtige ingrepen in het bestaande gebouw voor een maximale optimalisatie van de flexibiliteit en leesbaarheid. Er worden enkele grote openingen gemaakt tussen de bestaande bureaus om grotere ruimtes te verkrijgen , en er worden openingen gemaakt kamers en de centrale gang om licht in de gang te brengen alsook een verbeterd visueel contact tussen bezoekers en personeel mogelijk te maken (transparantie, openheid, communicatie). Op de verdieping wordt de centrale gang voorzien van daklichten om licht in de gang te brengen, via openingen in de tussenvloer kan dit zenitale licht ook tot het gelijkvloers infiltreren (wachtzaal, balie)

3. door de uitbreiding in het verlengde van het gebouw te plaatsen en het hoogste punt af te stemmen op de bestaande kroonlijst wordt het bestaande horizontale karakter doorgetrokken in de uitbreiding. De uitbreiding heeft een hedendaagse vormgeving in metselwerk die de karakteristieke elementen van het bestaande gebouw vertaalt; waardoor het nieuwbouwvolume geen op zich staande ‘eyecatcher’ vormt, maar in dialoog gaat met het bestaande karaktervolle gebouw.

4. Het gebouw wordt integraal toegankelijk gemaakt voor ouderen, slechtzienden, jonge ouders met buggy, andersvaliden,… (o.a. aangepast sanitair, conforme deurbreedtes, aangepaste parkings, lift,..).

5. De wijze van inplanting en de vormgeving van de nieuwe aanbouw creëert een duidelijk leesbare toegang tot het gebouw voor de Beersenaren. De nieuwe inkom ligt in de as van de bestaande beukendreef (voetgangers, fietsers, auto’s) die wordt gekoppeld aan een nieuw te ontwerpen parkeerinfrastructuur en overdekte fietsenstalling voor de bezoekers. Aan de achterzijde van het gebouw wordt een tweede - evenwaardige - toegang voorzien voor de personeelsleden, het management- en bestuursniveau met behoud van de bestaande parking. De nieuwe visie op mobiliteit ontlast ook de aanliggende wijk.

6. De renovatie & uitbreiding wordt uitgevoerd met duurzame en onderhoudsvriendelijke materialen (tegels, pleisterwerk, bakstenen). De materiaalkeuze is geïnspireerd op de streekeigenheid en de bijzonder art deco-architectuur van het bestaande gebouw. De nieuwbouw wordt dan ook uitgewerkt met een schakering van baksteenmetselwerk (selectie van de kleurschakeringen, texturen, verbanden,...). De bakstenen wordt als huid (claustra) gedrapeerd rondom de raadszaal, zodat een boeiend lichtspel ontstaat dat democratische betekenis van de ruimte benadrukt en versterkt. De nieuwbouw wordt verder voorzien van beglaasde aluminium puien die de transparantie en openheid van het nieuwe gemeentehuis verbeelden, maar ook volop de groene parkomgeving in het gebouw opnemen; een bijzondere troef van de groene gemeente..

 

7. Beperken van de energie-vraag. De uitbreiding voldoet uiteraard aan de lage energie-norm, maar ook het  bestaande gebouw wordt flink aangepakt, en integraal verduurzaam (o.a. hoog thermisch isolerende schrijnwerk,  thermisch isoleren van de daken, thermische isoleren van de vloeren waarbij tevens het opstijgend vocht wordt aangepakt,…). Alle ruimtes worden verwarmd en gekoeld door middel van klimaatplafonds, die eveneens goed akoestische eigenschappen hebben. Klimaatplafonds zijn in feite te vergelijken met de meer gekende vloerverwarming. Maar ipv in de chape te plaatsen worden ze onder het plafond gehangen, en afgwerkt met alumnium lamellen of gipskartonnen afwerkingen. Het grote voordeel is echter dat men er in de zomer ook zeer energiezuinig mee kan koelen.

 

8. Innovatieve en ambitieuze energie-opwerking.

Klimaatplafonds zijn ideaal om te combineren met warmtepomp die gekoppeld wordt op een BEO-veld. Dankzij dit systeem zijn geen andere verwarmings- of koelystemen meer nodig. Het gebouw wordt verwarmd en gekoeld via de enorm energiezuinige klimaatplafonds die in de ruimtes worden opgehangen. De nog benodigde elektrische energie om BEO-veld en de klimaatplafonds te doen werken (circuleren van water, pompen, etc.) kan in feite uit zonnepanelen worden gehaald. Op die manier is zelfs een gebouw te realiseren dat onafhankelijk is van gas / stookolie / elektriciteit voor de verwarming en koeling..

 

De kempische zandgrond functioneert als een soort van thermos. Het BEO-veld (boorgat energie opslag) biedt grote troeven voor het bewaren van thermische energie (koude of warmte) gedurende langere tijd in de ondergrond. De warmtepomp trekt de warmte of koude uit de in de ondergrond opgeslagen energie om deze vervolgens via de warmtewisselaar aan het gebouw af te geven.

In de zomer wordt de warmte in de ondergrond gebracht, die straks in de winter er terug wordt uitgehaald om het gebouw te verwarmen. In de winter wordt koude in de ondergrond gebracht, waarmee in de zomer wordt gekoeld. Door dit systeem vermindert de energie factuur gevoelig. Per éénheid elektrische energie die nodig is om het systeem te doen werken (voor de pompen, compressoren, etc.) worden 3 tot 5 eenheden afgegeven.

 

9. Kostenefficiënte

Uiteraard heeft de vernieuwing van het administratief centrum een kostprijs. Echter door het aandeel nieuwbouw te beperken (duurste deel), en het bestaande administratieve centrum enkel te renoveren waar nodig, heeft het project een zeer lage gemiddelde eenheidsprijs. Dit wordt vooral verklaard doordat het bestaande gebouw, mits enkele ingrepen, nog zeer geschikt is voor zijn bestemming; en de casco structureel in goede staat verkeerd. I

 

Het bestaande gemeentehuis (2200m²) wordt met 600m² uitgebreid (incl. kelders)

In totaal wordt het project op 3.7M euro geraamd.

Waarvan circa 2.5M euro voor de renovatie, ofwel 1136 EUR/m²

Waarvan circa 1.2M euro voor de nieuwbouw, ofwel 2000 EUR/m²

Bijlagen: